LEED Sertifikası Nedir, Nereden ve Nasıl Alınır?

Leed Sertifikasyon sistemi, 1998 yılında Amerika Yeşil Binalar Konseyi (USGBC: U.S. Green Building Council) tarafından oluşturulan ve uluslararası alanda kabul görmüş bir yeşil bina derecelendirme sistemidir. Dünyada en yaygın olarak kullanılan uluslararası derecelendirme sistemlerinden biri olan LEED, bina ve kent ölçeğindeki sürdürülebilir tasarım, inşaat ve işletme kriterlerini belirler. LEED, gönüllü ve konsensüs temelli bir sistemdir. Çevresel performansı, tüm bina perspektifinden ve kullanım süresi boyunca değerlendirir ve yeşil binayı tanımlayan net standartlar oluşturmayı hedefler. Sertifikasyon sisteminin amacı, yapı sektöründeki tüm kişi ve kuruluşların çevresel değerlere dikkat çekerek, faaliyetlerini doğal çevreyi koruyacak şekilde karar almalarını teşvik etmektir.

 

LEED Sertifikası, dünya genelinde ve Türkiye'de en çok tercih edilen yeşil bina derecelendirme sistemidir ve gerekliliklerini düzenli olarak güncel koşullara göre yenilemektedir. BREEAM sertifikasyon sisteminin aksine, bir yetkiliyle çalışma zorunluluğu yoktur. Sertifika, hem tasarım hem de inşa aşaması sonrasında alınabilir. Bu özellik, sertifikasyon sisteminin tercih edilmesinde önemli bir faktördür. LEED sertifikası, farklı bina türleri için başvurulabilir.

USGBC'ye göre, LEED'in amaçları arasında yeşil binaları tanımlayan genel geçer ölçme standartları oluşturmak, bütünsel bir bina tasarım yöntemi geliştirmek, yapı sektöründe çevresel liderlik oluşturmak, yeşil rekabeti teşvik etmek, tüketicilerin yeşil bina yararları konusundaki bilincini artırmak ve bina pazarını dönüştürmek bulunmaktadır.

LEED Sertifikası Neden Önemlidir?

LEED yeşil bina sertifikasyon sistemleri, bina kullanıcılarının sağlığını ve verimliliğini artırmayı, doğal kaynakların daha az tüketilmesini, atık miktarının ve çevresel etkilerin azaltılmasını ve yaşam döngüsü maliyetlerinin düşürülmesini hedefler. Sertifikasyon süreci, binaların tasarım, inşaat ve işletme aşamalarını kapsar.

Uluslararası bir standart olan bu sertifika, yeşil bina onayı olması; daha hızlı kiralamayı ve daha yüksek satış gelirini sağlaması; daha sağlıklı iç ortamlar oluşturması; enerji, su ve diğer kaynakların daha az kullanılmasına yardımcı olması; ve bina sakinleri, topluluk ve çevre için daha iyi binaların teşvik edilmesi gibi avantajları ile LEED sertifikasyon sisteminin önemini vurgular.

LEED Sertifikası Nasıl Alınır?

LEED Sertifikası almak için ilk adım, projenin uygunluğunu belirlemektir. Ardından, sürdürülebilir stratejilerin uygulanması, bu stratejilerle ilgili gerekli belgelerin sunulması ve USGBC incelemesinden geçilmesi gereklidir.

LEED, binaların çevre dostu ve sağlıklı olmaları için belirlenen kriterleri karşılamalarını gerektirir. LEED Sertifikası alabilmek için, iç ve dış mekan su kullanımının azaltılması, temel seviye test ve devreye alma, en az %5 enerji performansı, temel seviye soğutucu akışkan yönetimi, enerji performansının iyileştirilmesi, atık yönetimi, inşaat ve yıkım atıklarının yönetimi, minimum iç mekan hava kalitesi, sigara dumanı kontrolü, inşaat kaynaklı kirliliğin önlenmesi ve bina bazında su ve enerji ölçümü gibi kriterlerin sağlanması gerekmektedir. LEED yeşil bina sertifikası için, yapının tüm ön koşulları sağlaması ve en az 32 puan kazanması gereklidir. Puan kriterleri ve yüzdelik dağılımları; Enerji ve Atmosfer %50, Sürdürülebilir Arsalar %26, İç mekân kalitesi %15, Malzeme ve Kaynaklar %14, Su Verimliliği %10, İnovasyon ve Tasarım %6, Bölgesel Öncelik %4 şeklindedir.

 

LEED Sertifikası almanın süresi, inşaat süreci, projenin büyüklüğü ve izlenen LEED sertifika türüne bağlı olarak birkaç aydan birkaç yıla kadar değişebilir. LEED sertifikasyon değerlendirme süreci, projenin Amerikan Yeşil Binalar Konseyi'ne (USGBC) kaydolmasıyla başlar. Sonraki aşama, tasarım ve inşaat aşamalarında gerekli olan dokümantasyonların toplanıp ön değerlendirme için USGBC'ye gönderilmesidir. Belgeler tamamlandıktan ve gönderildikten sonra, final değerlendirilmesi yapılır ve sertifika düzeyi belirlenir. Sonuç, başvuru yapan yetkiliye bildirilir. Bu aşamada, proje sahibi değerlendirme sonucunu kabul edebilir veya itiraz hakkını kullanabilir. İtirazların ardından, bina bu sonuçlara göre sertifikalandırılır. LEED, dört farklı sertifika sınıfına (Altın, Platin, Gümüş ve LEED Sertifikası) sahiptir ve bina, aldığı puanlara göre değerlendirilir. Sertifikanın geçerlilik süresi için bir sınırlama yoktur. Projenin kendine özgü nitelikleri ve USGBC'nin değerlendirme yoğunluğu gibi faktörler, süreçte farklılık yaratabilecek değişkenlerdir.

LEED Sertifikası almak için gereken belgeler arasında; projenin detaylarını içeren belgeler, enerji ve su tasarrufu, malzeme kullanımı, iç hava kalitesi ve inovasyon gibi sürdürülebilirlik kriterlerini karşıladığınızı gösteren raporlar ve projenin yerel çevre düzenlemelerine uygun olduğunu belgeleyen belgeler bulunmaktadır. Bu belgeler, projenin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını belirlemek için incelenir.

LEED Sertifika Seviyeleri Nelerdir?

LEED sertifika seviyeleri, binaların enerji verimliliği, su verimliliği ve iç mekan kalitesi gibi faktörlere dayalı olarak toplanan puanlara göre belirlenir. Bu sertifikalar, yeşil bina tasarımı ve sürdürülebilirlik açısından ölçülebilir bir gösterge sağlar. Bir binanın sertifika alabilmesi için, öncelikle minimum gereklilikler ve zorunlu ön koşulların sağlanması gerekmektedir. Bu şartlar karşılandığında ve en az 40 puan alındığında Yalın Sertifika'ya hak kazanılır. LEED Sertifikası için belirlenen kredilere ulaşıldıkça, kazanılan puan ve dolayısıyla sertifika seviyesi artar. Maksimum puan 110'dur. Sertifikasyon seviyeleri "Yalın"dan "Platin"e kadar dört seviyede sıralanabilir.

●  LEED Yalın Sertifika (40 - 49 Puan): Binanın temel yeşil uygulamaları yerine getirdiğini ve LEED kriterlerine uygun olduğunu gösterir. Bu seviye, minimum LEED sertifikasyon kriterlerini karşılayan projeler için verilir. Bu, projenin bazı sürdürülebilirlik ölçütlerini yerine getirdiğini ancak daha yüksek seviyelere erişmek için yeterli olmadığını gösterir.

●  LEED Gümüş Sertifika (50 - 59 Puan): Gümüş leed sertifikası, binaların enerji verimliliği, su verimliliği ve sağlığı açısından orta seviyede başarı gösterdiğini ifade eder. Bu seviye, daha fazla kredi toplayan projeler için verilir ve projenin temel sertifikalı seviyeden daha fazla sürdürülebilir özelliklere sahip olduğunu gösterir.

●  LEED Altın Sertifika (60 - 79 Puan): Altn sertifika, binanın yüksek derecede enerji verimli, su verimli ve sağlıklı olduğunu gösterir. Altın seviyesi, daha yüksek bir sürdürülebilirlik performansını temsil eder. Bu seviyeyi elde etmek için projelerin, genellikle enerji tasarrufu, su tasarrufu, sürdürülebilir malzeme kullanımı ve iç mekan hava kalitesi gibi birçok alanda mükemmeliyet göstermesi gerekir.

●  LEED Platin Sertifika (80+ Puan): Bu en yüksek seviye, binaların olağanüstü derecede enerji verimli, su verimli ve sağlıklı olduğunu gösterir. LEED sertifikasyon sistemi içindeki en yüksek seviyedir. Platin seviyesine ulaşan projeler, sürdürülebilirlik konusundaki en yüksek standartları karşılamıştır ve bu alandaki liderliği temsil eder.

Her bir seviyenin karşılık geldiği belirlenmiş kredi aralığı, projenin hangi LEED derecelendirme sistemini kullandığına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Sonuç itibariyle, bu farklı sertifikasyon seviyeleri, projelerin sürdürülebilirlik konusundaki bağlılığını ve başarısını temsil eder. Daha yüksek bir sertifikasyon seviyesi, daha fazla sürdürülebilirlik kredisi ve bu alanda daha fazla başarı anlamına gelir.

 

Sertifikasyon Görev Sisteminde Kimler Bulunur?

LEED Sertifikası, başvuru üzerine USGBC tarafından verilir ve binaların alacağı puanlar akredite kuruluşlar tarafından değerlendirilir. Yeşil bina sektöründe çalışmak isteyenler, çeşitli başvuru ücretlerini ödeyerek, eğitim alarak ve gerekli sınavları geçerek Yeşil Bina Uzmanı olabilirler. Bu uzmanlara “LEED AP” (Accredited Professional: Akredite Uzmanlar) denir. AP'ler, LEED Sertifikasyonu için başvuru yapan binaların LEED Danışmanlığı görevini üstlenirler. Danışmanlar, binaların Yeşil Bina Sertifikası için gerekli ön koşulları sağlayıp sağlamadığını kontrol eder, puanlama kriterlerini değerlendirir ve kriterleri karşılamak için izlenebilecek stratejileri belirler.

LEED Sertifika Versiyonları Nelerdir?

LEED Sertifikası, çeşitli bina tipleri için uygundur. LEED Sertifikası alınması planlanan binanın türüne göre, aşağıdakilerden uygun derecelendirme sistemiyle kaydı yapılarak sertifikasyon sürecine başlanır.

●  LEED BD+C (Bina Tasarımı + İnşaat): LEED Yeni Binalar sertifikası olarak da bilinen bu versiyon, bina konumunun seçiminden tasarımlara, malzeme seçiminden inşaat sürecine kadar tüm süreci kapsamaktadır. Yeni inşa edilen veya büyük oranda yeniden tasarlanan binalar uygundur. Bu kategori, Yeni Binalar, Çekirdek ve Kabuk, Okullar, Ticari Yapılar, Konaklama, Veri Merkezleri, Depolar ve Dağıtım Merkezleri ile Sağlık Yapıları gibi bir çok bina türü için geçerlidir.

●  LEED O+M (Bina İşletme ve Bakımı): LEED Mevcut Binalar ve Mekanlar sertifikası, en az bir yıl boyunca tamamen faaliyet gösteren ve kullanılan binalar için geçerlidir. Mevcut binaların enerji, su, malzeme ve iç mekan kalitesini iyileştirmek amacıyla oluşturulmuştur. Bu sertifika ile işletme maliyetleri düşürülerek sürdürülebilir hedeflere ulaşmak mümkündür. Alt kategorileri Mevcut Binalar, Sağlık Yapıları, Veri Merkezleri, Depolar ve Dağıtım Merkezleri, Okullar ve Ticari Yapılar olarak sıralanabilir.

●  LEED ID+C (İç Mekan Tasarımı ve İnşaatı): LEED İç Mekanların Tasarımı ve İnşaatı sertifikası, proje konumunun seçiminden tasarımlara, malzeme seçiminden inşaat sürecine kadar tüm süreci kapsamaktadır. İç mekan fit-out projeleri için tasarlanmıştır. Bu sertifika altında İç Mekanlar, Sağlık Yapıları ve Ticari İç Mekanlar gibi çeşitlenen bina türleri için geçerlidir.

●  LEED ND (Mahalle Geliştirme): Yeni saha geliştirmeleri veya kentsel dönüşüm projeleri için idealdir. Bu kategori, konut, konut dışı ya da karışık kullanımlı projeleri kapsar.

●  LEED Homes: Müstakil evler ve az katlı (1-3 kat) veya orta yükseklikte (4-6 kat) binalar için uygundur.

Kaynaklar

●  Elif Ç., (2009), Yeşil Bina Sertifika Sistemlerinin İncelenmesi ve Türkiye’de Uygulanabilirliklerinin Değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.

●  Z. Funda Ü., A. Kübra K. İ., (2019), Breeam, Leed ve DGNB Yeşil Bina Sertifikasyon Sistemlerinin Standart Bir Konutta Karşılaştırılması, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi Sayı 15, S. 143-154. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/662037

●  S. Bilge E., Burç E., Sebahattin B., (2014), Sürdürülebilir Yeşil Binalar ve Sertifika Sistemlerinin Değerlendirilmesi, Uzaktan Algılama-CBS Sempozyumu (UZAL-CBS 2014), İstanbul. http://uzalcbs.org/wp-content/uploads/2016/11/2014_055.pdf

●  C. Emin E., (2024), Building certification methods and a proposed new method: Bioharmological conformity assessment, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University 39:2 (2024) 717-728. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2398512

●  LEED Sertifikası, https://www.xn--leedsertifikas-jgc.com/