Çevre Dostu: Yeşil Çelik ve Sürdürülebilir Yapı Malzemeleri
Dünyada küresel ısınmaya sebep olan ve ekosisteme çeşitli zararları dokunan karbondioksit salınımının %45–50 civarında önemli bir kısmının yapılı çevreden kaynaklandığı biliniyor. Öte yandan, artan nüfus artışı yapılara olan ihtiyacı artırıyor ve bu durum, var olan kaynakların azalması ile sonuçlanıyor. Birleşmiş Milletler [BM]’in Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu tarafından 1987 yılında hazırlanan “Ortak Geleceğimiz” başlıklı rapor, bugünün ihtiyaçları karşılanırken gelecek nesillerin kaynaklarının tüketilmesi, doğal kaynakların giderek azalması, ileride dünyayı bekleyen sıkıntılar gibi konulara değiniyor. Brundtland Raporu olarak bilinen bu raporda, öncesinde tarım, ormancılık, hayvancılık gibi yenilenebilir kaynaklar için kullanılan sürdürülebilirlik kavramı, artık yapılar için de kullanılmaya başlıyor. Böylece, kaynak verimliliğine özen gösteren, yapım-yıkım döngüsünde minimum atık oluşturan, sistemi oluşturan malzemelerin sürdürülebilir olduğu, yenilenebilir enerji kaynaklarına öncelik veren, çevresine uyumlu, kullanıcının mekân – ihtiyaç ilişkisini etkili bir biçimde kuran yapılar, ‘sürdürülebilir yapılar’ olarak ifadelendiriliyor.
İnşaat sektörünün doğal çevre üzerinde etkisini hesaplamak için enerji tüketimi ve sera gazları emisyonlarına bakmak gerekiyor. Binaların yapım aşamaları incelendiğinde, yapı malzemelerinin önemli bir çoğunluğunun karbon emisyon faktörünün yüksek orana sahip olduğunu görmek mümkün. Dolayısıyla, sürdürülebilir yapı malzemelerinin bina sistemlerine nasıl entegre edileceği de bu anlamda önem teşkil ediyor. Yapının inşası sırasında çevreye minimum atık bırakacak, karbon ayak izini azaltacak ve yeniden kullanıma elverişli malzemeler kullanılması, sürdürülebilir yapılar için önemli bir esas olarak kabul ediliyor.
İklim değişikliği üzerinde en fazla etkili olan iki malzemenin beton ve çelik olduğu biliniyor. Dünyada resmi verilere göre inşaatta kullanılan beton; ahşap, çelik, plastik ve alüminyumun da dâhil olduğu diğer inşaat malzemelerinden iki kat daha fazla kullanılıyor. Çelik ise bünyesinde en çok enerji barındıran malzemelerden biri olarak öne çıkıyor. Çelik ve demir dünyada enerji kullanımının %4,1’lik kısmını oluşturuyor.
Sürdürülebilir Bir Yapı Malzemesi: Yeşil Çelik
Sürdürülebilir yapım söz konusu olduğunda, yapı malzemelerinin kalitesini, inşaat işlemlerinin güvenirliğini ve verimliliğini artırmanın etkisinden söz edilebilir. Çelik endüstrisinin karbondan arındırılması, iklim değişikliği karşısında bir gereklilik olup kritik bir önem taşıyor. Dünya Çelik Birliği’nin verilerine göre, geleneksel çelik üretimi, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %7-9'unu oluşturuyor; bu da kabaca gezegenin yollarındaki tüm arabaların yıllık emisyonlarına eşit bir değere karşılık geliyor. Dünya genelinde çelik üretiminin nispeten büyük karbon ayak izi göz önüne alındığında, küçük adımların bile endüstrinin karbon nötr olmasına doğru giden yolda büyük etkiler yaratacağı öngörülüyor.
Yeşil çelik, kömür veya doğalgaz yerine hidrojen gibi yenilenebilir enerji kaynakları kullanılarak üretilen çeliği ifade ediyor. Hidrojenle çalışan çelik üretiminin karbon emisyonlarını azaltma potansiyeline sahip olması, onu iklim değişikliğine karşı mücadele ile sürdürülebilir bir yapılı çevrenin kritik bir bileşeni haline getiriyor. Yeşil çelik projesi, yapı-yaşam döngüsü boyunca ekonomik ve çevresel fayda sağlayabilecek bir yatırım olarak görülebilir. Geleneksel çelik üretim yöntemlerinin neden olduğu karbon emisyonlarının ortadan kalkması, karbon-nötr hedeflerine katkı sağlaması, uzun vadede düşük maliyetlerle sonuçlanması, Yatırım yapan şirketin itibarının artması, yeşil çelik endüstrisinin gelişmesi dolayısıyla ortaya çıkacak yeni iş imkanları, bu teknolojiye yapılacak yatırımların kazanımları arasında sayılabilir.
Küresel Çelik Sürdürülebilirlik Zirvesi
Apex International tarafından organize edilen Küresel Çelik Sürdürülebilirlik Zirvesi (Global Steel Sustainability Summit) 2024 yılı etkinliği, 17-18 Ocak tarihlerinde Hamburg, Almanya’da gerçekleşti. Yeşil çelik teknolojisinin en son pazar ve teknoloji gelişimi hakkında piyasa bilgilerini edinme imkânı sunan bu zirve; 2050 yılı net sıfır senaryosunda çelik ve demir cevherini karbonsuzlaşma yol haritasından üreticilerin bakış açısından çelik endüstrisinde yeni teknolojilerin uygulanmasına; yeşil çelik talebinin üretimi nasıl şekillendirdiğinden geri dönüşümün bu süreçteki potansiyel katkılarına uzanan önemli konulara değindi. 20’den fazla konuşmacı, 300 katılımcı, 10 sponsor ve 20 oturumla gerçekleşen etkinlik bünyesinde, yüzlerce endüstri profesyoneli ve karar verici ile, sürdürülebilir çelik üretiminde doğru iş birliklerine yönelik teknik bilgi alışverişi sağlandı.
Etkinlik kapsamındaki konuya yönelik araştırmalar, küresel yeşil çelik pazar büyüklüğünün 2022 yılında 196,84 milyon ABD doları civarında seyrettiğini ve çelik üreticilerinin net sıfır karbon emisyonuna ulaşmak için sürdürülebilir çelik üretimine geçişlerinin artması nedeniyle sektörün büyümesi beklendiğini gösteriyor. Ayrıca, sürdürülebilir ürünler kullanma hedefleriyle, yapı ve inşaat sektörlerinin düşük karbonlu çeliğe olan ihtiyaçlarının artacağı tahmin ediliyor. Dünya çapındaki pazarın öncelikle Kanada, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa gibi ülkelerdeki hükümetlerin sürdürülebilir ürünleri benimseme, karbon emisyonlarını azaltma ve endüstriyel ekipman ve inşaat gibi dikey sektörlerdeki üretim uygulamalarından etkilenmesi muhtemel görünüyor. Düşük karbonlu çeliğe nihai geçişin gerçekleştirilmesi için hükümetler, birlikler, çözüm sağlayıcılar, çelik üreticileri ve çelik endüstrisi değer zincirinin tamamında, sürdürülebilirliği geliştirmeyi amaçlayan yeni teknolojilerin desteklenmesi de dahil olmak üzere tüm paydaşların ortak çabası gereklilik arz ediyor.
Kaynaklar :
- Global Steel Sustainability Summit 2024, https://www.industryevents.com/events/global-steel-sustainability-summit- 2024
- Muhammed Z.T., Cengiz Ö., (2018), Sürdürülebilirlik Kavramı Ve Yapı Malzemeleri İçin Sürdürülebilirlik Kriterleri, Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/526933
- World Steel Association, https://worldsteel.org