Okuma Süresi : 7 min

BREEAM Sertifikası Nedir?

Bina Araştırma Kurumu, ya da bilinen adıyla BRE (Building Research Establishment), İngiltere'de yerleşik bir kuruluş ve bina sektörü için çevresel koruma ve sürdürülebilir gelişim konularında bilgi ve yöntemler sunar. BRE tarafından 1990'da bağımsız uzmanlarla birlikte oluşturulan BREEAM (Bina Araştırma Kurumu Çevre Değerlendirme Metodu), en çok kullanılan çevresel değerlendirme metodudur. BREEAM'ın İngiltere'deki başarısının ardından, bir dizi ülke kendi çevresel durumlarına, yerel düzenlemelerine ve tedarik zincirlerine uygun sertifikasyon sistemlerini geliştirdi. BREEAM sertifikası, uluslararası bir değeri olan bir sistemdir. Bu İngiltere merkezli sertifikasyon sistemi zamanla uluslararası tanınırlık kazanmış ve artık dünya çapında kabul görmüştür. Sistemin amacı bina performanslarının kontrol edilme ve geliştirilme biçimlerini belirlemek amaçlı bir çevresel kriterler listesi oluşturmaktır.

BREEAM Sertifikası Neden Önemlidir?

BRE'ye göre, BREEAM'in hedefleri arasında, yapıların çevresel etkisini azaltmak, binaların çevresel avantajları ile tanınmasını sağlamak, yasalara ek olarak belirli kriter ve standartları belirlemek, inşaat sektörünü çevresel etkilerini minimize edici yaratıcı çözümler geliştirmeye teşvik etmek, sürdürülebilir binalara olan talebi artırmak, bina sahipleri, kullanıcılar, tasarımcılar ve işletmecilerin çevresel etkisini azaltılmış binalara karşı bilinçlenmelerini sağlamak ve düzenlemelerin kurumsal çevre hedeflerine doğru ilerlemesini sağlamak bulunmaktadır.
BREEAM Sertifikası, yapıların enerji verimliliği, su tasarrufu, iç hava kalitesi, malzeme seçimi, çevresel değeri ve ulaşım kolaylığı gibi çeşitli kategorileri dikkate alarak ne kadar sürdürülebilir olduklarını belirler. Bu değerlendirme, yatırımcılara ve kullanıcılara bir binanın sürdürülebilirlik performansı hakkında değerli bilgiler sağlar ve inşaat sektörünün çevresel etkilerini azaltmasına yardımcı olur.

BREEAM Sertifikası Hangi Tür Binalar İçin Alınabilir?

BREEAM sertifika kategorileri genellikle yaygın olarak kullanılan bina tipleri üzerinden oluşturulmuştur ve her binaya sertifika verilebilir. BREEAM Sertifika Kategorileri arasında Ekolojik Konutlar, Adliye Binaları, Eğitim Binaları, Endüstriyel Binalar, Sağlık Yapıları, Ofis Yapıları, Alışveriş Merkezleri, Çoklu Konaklama (Yurtlar, huzur evleri), Özel "Bespoke" ve Uluslararası bulunmaktadır. Uluslararası kategori, İngiltere dışındaki yapıları kapsar. Talep olduğu sürece BREEAM şemaları, belirli ülke veya bölgeler için uyarlanabilir.

Kriterler veya ağırlıklar, iklim ve doğal yapı gibi çevresel kriterler, inşa ve üretim yöntemleri, yerel ürün ve malzemeler, yerel kodlar ve standartlar ile uygulama teknik şartnamelerine göre farklılık gösterebilir. Bespoke-Özel kategori, standart türlerin dışındaki projeleri değerlendirir ve kriterler bina türüne göre belirlenebilir.
Değerlendirme uzmanları tarafından projenin hangi kategoriye ait olduğu ve hangi aşama için sertifika alacağı belirlenir. BREEAM sertifikası, projenin Tasarım, Konstrüksiyon Sonrası ya da Yönetim ve Operasyon aşamalarında alınabilir. BREEAM Sertifikası'nın maliyeti, projenin büyüklüğüne, tipine, konumuna ve hedeflenen sertifika seviyesine bağlı olarak değişir.

BREEAM Sertifika Seviyeleri Nelerdir?

BREEAM değerlendirme uzmanları, özel bir eğitim ve sınav sonucu bu yeteneği kazanırlar ve değerlendirmeleri yaparlar. Kategori belirlenmesi ve kayıt işlemlerinin ardından, sertifika sürecinin lisanslı bir denetçi tarafından yönetilmesi gerekmektedir. Denetlenen proje ve değerlendirme raporu, ilgili uzman tarafından BREEAM'e sunulur. Yapı, çeşitli performans kriterlerine göre değerlendirilir. Bu kriterlerden elde edilen puanlar, önceden belirlenmiş bölgesel ağırlık katsayıları ile çarpılır ve sonuç puanı elde edilir. Projeler, değerlendirme kriterlerinden alınan sonuç puanına göre; Geçer (>%30), İyi (>%45), Çok İyi (>%55), Mükemmel (>%70), Seçkin (>%85) olmak üzere beş aşamalı bir derecelendirmeye tabi tutulurlar.

BREEAM Sertifika Danışmanı Kimdir? Sürece Faydaları Nelerdir?

BREEAM Sertifikası danışmanları, sürdürülebilir bina uygulamalarında uzman tavsiyeler sağlar ve BREEAM gerekliliklerini yerine getirmeye yardımcı olur. Onlar, gerçekleştirilebilir sürdürülebilirlik hedeflerinin belirlenmesine yardımcı olur, sertifikasyon sürecini yönetir ve BREEAM standartlarına uyumu sağlar. Dahası, mimarlar, mühendisler ve inşaatçılarla çalışarak sürdürülebilir yaklaşımları proje tasarımına ve işleyişine entegre ederler. Sertifikasyon sürecini hızlandırır ve çevresel ve ekonomik faydaları maksimize etmek için projeyi BREEAM'ın ana hedeflerine uygun hale getirirler.

BREEAM Sertifika Sistemi Değerlendirme Kriterleri Nelerdir?

Breeam Sertifikasyon Sistemi, sertifika toplam puanını hesaplamak için 10 başlığa sahiptir. Bunlar yazının devamında sıralandığı gibi; Yönetim (%12), Sağlık ve Konfor (%15), Enerji (%19), Ulaşım (%8), Su (%6), Malzeme (%12,5), Atıklar (%7,5), Arazi Kullanımı ve Ekoloji (%10), Kirlilik (%10) ve İnovasyon (%10) olarak kurgulanmıştır. Toplam puan olarak belirlenen 110 puana ulaşabilmek için ilgili başlıklardan ve alt bölümlerden gerekli puanları almak ön koşuldur.

1. Yönetim (12 Puan): Yönetim ana kriterinde bina işletmesinin; bina performansına önemli bir etkisi olduğu belirtilmiştir. BREEAM’e göre efektif bina operasyonu; sistemleri devreye almada tecrübe, üst düzey yönetimde uygulanacak politikalar, efektif kullanım ve bakım rehberleri, operasyonel çevresel işletim sistemi gerektirir.

● İşletmeye Alma (3 Puan); Yaşam Döngüsü Maliyet Analizi (3 Puan); Müteahhitlerin Çevresel ve Sosyal iş Kuralları (3 Puan); İnşaat Sahası Etkileri (3 Puan)

2. Sağlık ve Konfor (15 Puan): Binanın performansının yaşam kalitesini etkilediği belirtilmiştir. BREEAM bu alanda ısıtma, aydınlatma, hava kalitesi gibi çevresel etkenlerin kullanıcı kontrolünde olmasını önermektedir.

● Gün Işığı (4 Puan); Görüş Alanı (2 Puan); Kamaşma Kontrolü (2 Puan); Yüksek Frekanslı Aydınlatma (1 Puan); İç ve Dış Aydınlatma Düzeyleri (1 Puan); Aydınlatma Bölgeleri ve Kontrolleri (1 Puan); Doğal Havalandırma İmkanları (1 Puan); İç Mekân Hava Kalitesi (1 Puan); Termal Konfor (1 Puan); Termal Bölgeleme (1 Puan)

3. Enerji (19 Puan): Bina işletiminden ve inşasından doğan CO2 toplam emisyonlarını düşük enerjili aydınlatma, ölçülebilen sistemler, A enerji sınıfında ürünler ve başarılı bir enerji yönetimi ile azaltmayı amaçlamaktadır.

● CO2 Emisyonlarının Azaltılması (11 Puan); Mevcut Enerji Kullanımının Alt Ölçümü (1 Puan); Dış Ortam Aydınlatması (1 Puan); Düşük ve Sıfır Karbon Teknolojileri (3 Puan); Enerji Verimli Ekipman Tedariği (2 Puan); Serbest Havalandırma (1 Puan)

4. Ulaşım (8 Puan): Binaya ulaşım esnasında oluşan CO2 emisyonunu azaltmayı amaçlayan bir kriterdir.

● Kentsel Donatılara Yatkınlık (1,5 Puan); Toplu Ulaşım İmkanının Sağlanması (1,5 Puan); Ulaşım Alternatifleri (1 Puan); Yaya ve Bisikletlilerin Güvenliği (1 Puan); Azami Otopark Kapasitesi (1 Puan); Ulaşım Bilgi Noktası (1 Puan); Dağıtım ve Manevra (1 Puan)

5. Su (6 Puan): Su tüketimini kontrol altına almayı hedeflemektedir.

● Su Tüketimi (1 Puan); Su Sayacı (1 Puan); Ana Su Kaçaklarının Tespiti (1 Puan); Sıhhi Tesisat suyunun Kesilmesi (1 Puan); Sulama Sistemleri (1 Puan); Yerinde Su Arıtma (1 Puan)

6. Malzeme (12,5 Puan): Bu ana kriter; sadece hammaddelerde değil binadaki tüm malzemelerde BREEAM tarafından oluşturulmuş standartları içeren Yeşil Rehber’e uyumlu A sınıfı enerji verimli ve geri dönüşümlü içerikli malzemelerin kullanılması esaslarını kapsamaktadır.

● Malzeme Şartnameleri (1 Puan); Sert Peyzaj ve Çevre Duvarları (1 Puan); Cephenin Yeniden Kullanımı (3 Puan); Taşıyıcı Sistemin Yeniden Kullanımı (3 Puan); Malzemelerin Sorumlu Kaynaklardan Edinilmesi (1 Puan); Yalıtım (2 Puan); Dayanıklılık/ Süreklilik için Tasarlamak (1,5 Puan)

7. Atıklar (7,5 Puan): Kaynak verimliliğini sağlamak amacıyla tüm süreçlerde atıklarının etkin ve uygun bir şekilde değerlendirilmesini amaçlamaktadır.

● İnşaat Alanı Atık Yönetimi (1 Puan); Geri Dönüştürülmüş Agregalar (1 Puan); Geri Dönüştürülmüş Atıkların Depolanması (1,5 Puan); Atık Sıkıştırma/Balyalama Presi (1 Puan); Kompozit (1 Puan); Zemin Kaplamalar (2 Puan)

8. Arazi Kullanımı ve Ekoloji (10 Puan): Bu kriter; atık ya da kirletilmiş alanların yeniden kullanımını, arazinin ekolojik değerini arttırmayı, mevcut ekolojik yapıyı korumayı, bina metrekaresinin optimizasyonunu ve arazi yerleşimini en iyi şekilde yapmayı hedeflemektedir.

● Arazinin Yeniden Kullanımı (3 Puan); Bulaşıcılarla Kirletilmiş Arazi (1 Puan); Arazinin Ekolojik Değeri ve Ekolojik Özelliklerinin Korunması (2 Puan); Yapılaşmanın Ekolojiye Etkilerinin Azaltılması (2 Puan); Yapılaşmanın Biyoçeşitlilik Üzerinde Uzun Dönem Etkilerinin Azaltılması (2 Puan)

9. Kirlilik (10 Puan): Bu kriter; düşük küresel ısınma potansiyeli olan soğutucu ve izolasyonlar kullanılmasını, sera gazı salınımı minimum olan ısıtma sistemlerinin kullanılmasını, düşük sel riski olan alanlarda yerleşimi ve yüzey suyu akışını azaltmayı, kritik alanlarda yakıt sızıntısını önlemeyi ve filtreleme yapmayı önermektedir.

● Binalarda Kullanılan Soğutucu Akışkanların Küresel Isınmaya Etkisi (2 Puan); Soğutucu Akışkan Sızıntılarının Önlenmesi (3 Puan); Soğuk Hava Depolarında Kullanılan Akışkanların Küresel Isınma Potansiyeli (1 Puan); Isı Kaynaklarının NOx salımlar (1 Puan); Su Yatağı Kirliliğinin Azaltılması (1 Puan); Taşkın Riski (1 Puan); Gece Işık Kirliliğinin Azaltılması (1 Puan); Gürültü Azalımı (1 Puan)

10. İnovasyon (10 Puan): Projelerin sürdürülebilirlik alanında çözümler geliştirmesini teşvik etmeyi amaçlayan bu kriter, projenin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmak için yenilikçi yaklaşımlar benimsemesini hedefler.

Kaynaklar

● Elif Ç., (2009), Yeşil Bina Sertifika Sistemlerinin İncelenmesi ve Türkiye’de Uygulanabilirliklerinin Değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.

● Z. Funda Ü., A. Kübra K. İ., (2019), Breeam, Leed ve DGNB Yeşil Bina Sertifikasyon Sistemlerinin Standart Bir Konutta Karşılaştırılması, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi Sayı 15, S. 143-154. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/662037

● S. Bilge E., Burç E., Sebahattin B., (2014), Sürdürülebilir Yeşil Binalar ve Sertifika Sistemlerinin Değerlendirilmesi, Uzaktan Algılama-CBS Sempozyumu (UZAL-CBS 2014), İstanbul. http://uzalcbs.org/wp-content/uploads/2016/11/2014_055.pdf

● C. Emin E., (2024), Building certification methods and a proposed new method: Bioharmological conformity assessment, Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University 39:2 (2024) 717-728. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2398512

● BRE (2015), Green Guide, https://files.bregroup.com/bre-co-uk-file-library-copy/filelibrary/greenguide/PDF/The-Green-Guide-Explained_March2015.pdf